Στους Μεταγενέστερους – Bertolt Brecht


Τον τελευταίο καιρό εσκεμμένα επέλεξα να διαβάσω κάποια βιβλία που αφορούσαν τους ταξικούς και εργατικούς αγώνες από το 1830 μέχρι και τις αρχές του 2ου παγκοσμίου πολέμου. Προφανώς επειδή εισερχόμαστε σε μια περίοδο κοινωνικά ταραγμένη θέλησα να δω πως αντέδρασαν οι άνθρωποι στο παρελθόν κάτω από σχετικά όμοιες συνθήκες. Ο συσχετισμός αυτός βέβαια, δεν είναι τόσο προφανής αφού η τότε με την τώρα εποχή έχουν ελάχιστες ομοιότητες. Η μια και βέβαιη κοινή συνθήκη που ανέσυρα από τα αναγνώσματά μου ήταν το εκτροχιασμένο κοινωνικό σύστημα το οποίο, όπως και σήμερα, όσο και αν προσπάθησαν οι διάφορες πολιτικές και οικονομικές δυνάμεις της εποχής, δεν είχε την δυνατότητα να επανέλθει σε ισορροπία. Η κίνηση του συστήματος, αν και μερικώς ελέγχεται από ένα μέρος του πληθυσμού αυτού του πλανήτη, διαθέτει μια πλευρά υπερβολικά αδάμαστη και ορμητική. Αυτή η πλευρά αφορά συνθέσεις δυνάμεων που η πολιτική και οι επιστήμες δεν μπορούν να ελέγξουν και να περιορίσουν. Η ανθρώπινη οργανωτικότητα έχει και τα όριά της και όταν η ισορροπία διασαλεύεται κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος για τίποτα.

Το απάνθρωπο στοιχείο του συστήματος, που κάνει ανοιχτά την εμφάνισή του σε όλο και περισσότερους τομείς την καθημερινότητάς μας, έχει πλέον απελευθερωθεί και τείνει να πλημμυρίσει τα πάντα. Το άδικο και ανήθικο πρόσωπό του που τόσο επιτηδευμένα κρατιόταν καλυμμένο και φτιασιδωμένο αποκαλύφθηκε. Πλέον οι «φυσιολογικές ροές» που αναγεννούσε και συντηρούσε το υπάρχον σύστημα διέλυσαν και οι άνθρωποι νιώθουν ότι πρέπει να χτίσουν τις δικές τους. Αυτοί που υποτίθεται ότι φρόντιζαν για αυτά που χρειαζόμαστε έχασαν την εμπιστοσύνη μας και η ασφάλεια που μας εξασφάλιζαν πρέπει να συντηρηθεί από εμάς τους ίδιους. Οι κοινωνικές σχέσεις που υποτίθεται ότι προσέδιδαν συνεκτικότητα στο κοινωνικό σώμα ήταν μια παράκρουση, ένας αντίλαλος από κάτι εντελώς αντίθετο. Η αποχώρηση της συνεκτικότητας αυτής αφήνει χώρο για την ανάπτυξη μια νέας πολλαπλότητας στην έκφραση και την οργάνωση του συλλογικού. Οι νέοι δεσμοί όμως δεν πρόκειται να είναι κατά ανάγκη κάτι όμορφο και ρομαντικό όπως οι οπαδοί της επανάστασης φαντάζονται. Η άποψη ότι «μετά την πτώση του κατεστημένου η αληθινή ζωή θα ανθίζει» ετοιμάζεται να δεχθεί ένα ισχυρό πλήγμα. Ένα πλήγμα όχι ως προς το πραγματικό της νόημα αλλά ως προς το περιεχόμενο και την αξία των υποκειμένων που στέκονται πίσω από αυτήν την φράση. Τα υποκείμενα αυτά, και ο γράφων δεν εξαιρείτε από αυτή την  ομαδοποίηση, όντας παράγωγα ενός μηχανικού, αποστειρωμένου και συστηματοποιημένου τρόπου ζωής, θα γνωρίσουν τις πραγματικές δυνατότητες της ανθρώπινης φύσης. Οι ιδεολογικές, λεκτικές και νοητικές αναπαραστάσεις της πραγματικότητας θα συνθλιπτούν κάτω από το βάρος και την ένταση της πραγματικής δυναμικότητας της ανθρώπινης φύσης. Η οποία φύση είναι συνάμα και όμορφη αλλά και εφιαλτική. Νέα νοητικά και συναισθηματικά μονοπάτια θα πρέπει να ανοιχτούν ανάμεσα σε αυτά που θα γεννηθούν και σε αυτούς που θα τα βιώσουν. Νέες αισθαντικότητες θα αναπηδήσουν μέσα από τα χαλάσματα του παλιού «εγώ» με νέους κόσμους στα χέρια τους. Τελικά η ανθρώπινη φύση, που οπωσδήποτε είναι κάτι απείρως περισσότερο από λογικές συσχετίσεις, πλασματικές και πραγματικές ανάγκες, καταπιεσμένες επιθυμίες και ηθικότητες, θα αναπτύξει την εσωδυναμικότητά της πάνω σε νέες συναισθηματικές βάσεις.

Σίγουρα είμαι υπερβολικός στην σύνθεση των εικόνων που κυριαρχούν αυτή της στιγμή στο μυαλό μου και αφορούν το αύριο. Μπορεί τα πράγματα πλέον να έχουν γίνει πολύ απλά και οι άνθρωποι να έχουν μάθει να ξεπερνούν τα προβλήματά τους ξοδεύοντας λιγότερη επιθετική ενέργεια. Από την άλλη όμως θυμάμαι παλιές ιστορίες και την βία που αυτές περιείχαν και αναστατώνομαι. Διότι αυτή η βία είναι από τους μεγαλύτερους φόβους που με διακατέχουν. Εμείς δεν την έχουμε γνωρίσει και επιπλέον, για αυτήν, μόνο φθηνά φαντασιακά παράγωγα μπορούμε να κατασκευάζουμε. Η ισχύ της όμως έρχεται διαμέσω της ιστορίας και της φαντασία μας και μας στοιχειώνει. Εκεί, μέσα μας, λοιπόν δημιουργείται ένα νέο πεδίο “ταξικής πάλης” που ο αγαπητός και δαιμόνιος Μαρξ δεν το προέβλεψε. Ένα νέο πεδίο που συντελούνται σιωπηλές μάχες και ανακατατάξεις, διενέξεις, συγκρούσεις και καταστροφές. Η πολυπλοκότητα και η ποικιλία της μάχης αυτής ξεπερνά τα μέχρι τώρα δεδομένα και η ισχύ της ενδέχεται να είναι μνημειώδεις. Μέσα σε αυτήν μου την αναζήτησή έφερα στο μυαλό μου τα λόγια του Μπρέχτ «προς τους Μεταγενέστερους». Τα λόγια αυτά είναι μία προσπάθεια αποκωδικοποίησης του πραγματικού του εαυτού, του εαυτού πέρα από τις συμβάσεις και συμβολικά νοήματα Αυτοί που στο παρόν ανησυχούν για τα κοινά λίγο παραπάνω από τους υπόλοιπους ας τους ρίξουν μια ματιά γιατί μου φαίνεται ότι το νόημα που κουβαλούν μέσα τους είναι όχι μόνο διδακτικό αλλά και επίκαιρο. Τέλος νομίζω ότι το χρώμα που εκπέμπεται και από τα λόγια αλλά και από την μουσική που τα συνοδεύει ταιριάζουν απόλυτα με την συναισθηματική κατάσταση που βρίσκομαι αυτόν τον καιρό.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: