Μισέλ Φουκώ Αντι-οιδίποδας. Εισαγωγή στη μη-φασιστική ζωή*

Μισέλ Φουκώ Αντι-οιδίποδας. Εισαγωγή στη μη-φασιστική ζωή*

Μετά από πολύ καιρό συγγραφικής αδράνειας έπεσα πάνω σε αυτό το κείμενο. Δεν έχω βρεί κάποια τοποθέτηση ή ανάλυση ή άποψη που να με εκφράζει περισσότερο από αυτό όσον αφορά τα γεγονότα που μας έχουν σαρώσει τον τελευταίο χρόνο. Δεν μπορώ να εξηγήσω τι ακριβώς βλέπω μέσα του, αλλά η εντύπωση που μου προκαλεί είναι μια από αυτές που τις εμπιστεύεσαι ακαριαία και απόλυτα!

Το κείμενο μεταφράστηκε και δημοσιεύτηκε από το κοινωνικό εργαστήρι Θεσσαλονίκης

[…] Τρεις είναι οι εχθροί τους οποίους αντιμετωπίζει ο Αντι-Oιδίποδας. Τρεις αντίπαλοι που δεν έχουν την ίδια δύναμη, που αντιπροσωπεύουν διαφορετικούς βαθμούς κινδύνου, και τους οποίους το βιβλίο μάχεται με διαφορετικούς τρόπους:

1. Οι πολιτικοί ασκητές, οι θλιμμένοι ακτιβιστές, οι τρομοκράτες της θεωρίας, αυτοί οι οποίοι θέλουν να συντηρήσουν την καθαρή τάξη της πολιτικής και του πολιτικού λόγου. Γραφειοκράτες της επανάστασης και δημόσιοι υπάλληλοι της Αλήθειας.


2. Οι ευτελείς τεχνικοί της επιθυμίας –ψυχαναλυτές και σημειολόγοι κάθε σημείου και συμπτώματος– αυτοί που προθυμοποιούνται να υποτάξουν την πολλαπλότητα της επιθυμίας στο διττό νόμο της δομής και της έλλειψης.


3. Τελευταίος αλλά όχι ελάχιστος, μείζων εχθρός, ο στρατηγικός αντίπαλος είναι ο φασισμός (ενώ η αντιπαλότητα του Αντι-Οιδίποδα προς τους άλλους είναι περισσότερο μια υιοθέτηση τακτικής). Και όχι μόνο ο ιστορικός φασισμός, ο φασισμός του Χίτλερ και του Μουσσολίνι –ο οποίος στάθηκε ικανός να κινητοποιήσει και να χρησιμοποιήσει την επιθυμία των μαζών τόσο αποτελεσματικά– αλλά επίσης ο φασισμός μέσα σε όλους μας, μέσα στα κεφάλια μας και στην καθημερινή μας συμπεριφορά, ο φασισμός που μας προκαλεί και μας κάνει να αγαπάμε την εξουσία, να επιθυμούμε ακριβώς αυτό το πράγμα που μας κυριαρχεί και μας εκμεταλλεύεται.[**]

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Ο Felix Guattari για τα Κοινωνικά Κινήματα


«Ναι πιστεύω ότι υπάρχει ένας πολλαπλός λαός, ένας λαός μεταλλαγών, ένας λαός δυνατοτήτων που εμφανίζεται και εξαφανίζεται, ενσαρκώνεται σε γεγονότα κοινωνικά, λογοτεχνικά, μουσικά. Το ξέρω ότι με κατηγορούν πως είμαι υπερβολικά, ηλίθια, αισιόδοξος, ότι δεν βλέπω την μιζέρια των λαών. Μπορώ να την δω, βέβαια, ωστόσο… δεν ξέρω, ίσως να πρόκειται απλώς για ένα μου ντελίριο, αλλά πιστεύω πώς βρισκόμαστε σε μια περίοδο παραγωγικότητας, πολλαπλασιασμού, δημιουργίας, επαναστάσεων εντελώς απίστευτων από την άποψη αυτής της επανεμφάνισης του λαού. Πρόκειται για την μοριακή επανάσταση: όχι ένα σύνθημα, ένα πρόγραμμα, αλλά κάτι που νοιώθω, που ζω, σε συναντήσεις, σε θεσμούς, σε συναισθήματα, ακόμη και μέσα από κάποιες σκέψεις».

Με αυτήν την παράγραφο ξεκινά το βιβλιαράκι «Μικροπολιτικές» γραμμένο από τους Felix Guattari και Suely Rolnik (εκδ. Ελευθεριακή Κουλτούρα) που έπεσε στα χέρια μου πριν μερικές μέρες. Το εντυπωσιακό σε αυτό το βιβλίο, μιας και δεν έχω μελετήσει πολλά κείμενα του Guattari και των ομοίων του, ήταν αυτή η ουσιώδες και σε βάθος προσπάθεια ανάλυσης πάνω στα ευαίσθητα θέματα του ταξικού πολέμου και των κοινωνικών συγκρούσεων. Αν λάβουμε υπόψιν μας, στα διάφορα κινήματα που κατά καιρούς εναντιώνονται στο κυρίαρχο πολιτικό και οικονομικό σύστημα, την εξωφρενικά εκνευριστική και αλλοπρόσαλλη προσωπικότητα που διαθέτουν, καταλαβαίνουμε την χρηστικότητα και την αξία της πολιτικής και φιλοσοφικής ανάλυσης των φαινομένων αυτών. Η ανάλυση αυτή βέβαια δεν πρέπει να είναι στατική και άκαμπτη αλλά συνεχώς μεταβαλλόμενη και ενεργητική. Διότι πλέον γίνεται κατανοητό ότι η ανάλυση λειτουργεί σωστά όχι όταν ξεκινά με σκοπό να οδηγήσει σε κάποιο ασφαλές συμπέρασμα, στο οποίο και μπορούμε να στηριχθούμε ώστε πάνω του να χτίσουμε, αν όχι την ιδανική, τουλάχιστον την βέλτιστη κοινωνία, αλλά όταν αυτή γίνεται τροφή και πρώτη ύλη για την σύσταση και την εξέλιξη της Υποκειμενικότητας. Πέραν λοιπόν από τα ελαττώματα που ένα αναλυτικό εγχείρημα μπορεί να περιέχει, δεν παύει να αποτελεί μια από τις βασικότερες πηγές της εξέλιξης  των κοινωνικών κινημάτων. Σε σχέση τώρα με τα γεγονότα στον Ελλαδικό χώρο παραθέτω ένα απόσπασμα από το βιβλίο που εμένα με εντυπωσίασε και πιστεύω ότι μπορεί να βοηθήσει στην βαθύτερη κατανόηση διαφόρων γεγονότων που ζούμε στο παρόν και μας φαίνεται ότι χάνουμε το πραγματικό τους νόημα. Η φύση των κοινωνικών αγώνων λοιπόν φαίνεται να είναι όχι μόνο πολυδιάστατη αλλά και τρομαχτικά πολύπλοκή όσον αφορά την εκλογίκευσή της. Ούτως ή άλλως είναι γεγονός ότι η πολιτική αμφισβήτηση διατηρεί μία ακλόνητη σχέση με τον ψυχολογικό κατακερματισμό των Υποκειμένων που την απαρτίζουν. Το πώς αυτά τα δύο συνδέονται τόσο ερωτικά είναι ένα θέμα που αν και σχολιάζεται αρκετά, ωστόσο, σε επίπεδο καθημερινότητας, δεν έχει πολιτισμικά ερμηνευτεί με τον κατάλληλο τρόπο. Ακολουθεί το απόσπασμα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »